| |
|
مراسم بومی و سنتی تیرماه سیزده شو در آمل برگزار شد
۱۳۸۸ سيزدهم آبان
|
|
|
|
|
مراسم بومی و سنتی تیرماه سیزده شو با شکوه خاصی و با حضور خیل عظیمی از مشتاقان به فرهنگ و آداب و رسوم بومی در مجتمع فرهنگی هنری ولیعصر ( عج ) آمل برگزار شد. علی رغم اینکه مجتمع جدیدالتاسیس حضرت ولیعصر ( عج ) آمل در منطقه ای حاشیه ای قرار گرفته و از خیابانهای اصلی فاصله زیادی دارد اما جمعیتی دوبرابر ظرفیت سالن داخل آن ایستاده برنامه را نظاره کردند . در همایش تیرماه سیزده شو امسال چهره های برجسته فرهنگی و ادبی استان حضوری چشمگیر داشتند.
در این همایش بزرگ استاد نصرالله هومند از محققین مشهور و معروف مازندرانی در رابطه با تیرماه سیزده شو و آداب این مراسم سخنرانی کرد و شعرای بومی اشعارشان را قرائت کردند و موسیقی مازندرانی نیز در لابلای برنامه ها اجراشد . در این همایش حسین جوادی رییس اداره فرهنگ وارشاد اسلامی شهرستان آمل از حشمت الله ایاز آملی از زحمتکشان فرهنگ بومی و علی دهقان قهرمان جهان در رشته ووشو تجلیل کرد و هدایای ارزشمندی به این دو اهداء کرد .
جشن تيرگان که در زبان محلي به آن «تير ماه سيزده شو» گفته ميشود، همان جشن معروف ايرانيان باستان است که در تاريخ باستاني تبري مصادف با دوازدهم آبان ماه ميشود. در رابطه با تاريخچه اين جشن نيز روايات مختلفي وجود دارد. برخي پيروزي کاوه بر ضحاک را مبناي جشن «تير ماه سيزده شو» ميدانند و برخي از مردم روستاها معتقدند که تيرگان شب تولد حضرت علي ( ع) است. ولي برخي نيز معتقدند كه جشن تير ماه سيزه شو يکي از کهن ترين جشن ايرانيان و مردم استان مازندران مي باشد وارتباطي به تولد حضرت علي ( ع) يا اسلام ندارد.
اين جشن در تاريخ پيش از اسلام در ايران بزرگ وجود داشته است! محترمي كه اين تذكر را تيرماسيزده شو به «لال انه شو» هم معروف است با برپايي آيينهاي ويژه و آماده کردن خوراکيهاي سيزدهگانه جشن گرفته ميشود. در گذشته و هنوز در بعضي از روستاها مردم لفور در اين شب همه خانواده کنار هم جمع ميشوند و تا پاسي از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانههاي بزرگترها سپري مي شود، در گذشته در غروب روز سيزده جوانان هم با در دست داشتن] چند ترکهاي بلند با کيسهاي به انتهاي آن بسته شده است، همراه کودکان به در خانهها رفته و با سر و صدا و کوبيدن چوب به درخانهها و لالبازي و گاهي همراه با خواندن اين شعر /لال انه ، لال انه ، آبي قدکدار انه ، پار بورده امسال انه ،از صاحب خانه تقاضاي هديه ميکنند. ، و صاحبخانه هم اغلب به آنها پول، ميوه و شيريني ميدهد.در اين شب افزون بر خوراکهايي که مناسب مهماني است بنابر رسم هر محل خوراکيهايي ويژهاي نيز تدارک ديده ميشود. بعضي هم براي اين جشن خوراکيهايي تهيه ميکرنند که به لهجه محلي به آن «خاچي» گوفتند. و عبارت بود از از انواع شيرينيها که در خانه تهيه ميشود وشيريـني دستي به نام «پتو بزه نون» و شيريـني ديگري به نام کماج « گردو و سنجد و شيريني و ميوه و چاي را روي کرسي ميگذارند و افراد خانواده دور آن جمع ميشوند.
شگون چوب خوردن از لال نيز از ديگر مراسم مخصوص اين جشن است. به گونهاي که در برخي از شهرها اين مراسم به «لال شو» معروف است. در اين شب شخصي با لباس مبدل، دستمالي به سر بسته و صورتش را سياه مي کند و مانند لالها با کسي حرف نميزند. اين شخص که او را لال، لال مار و لال شيش ميگويندبا همراهي چند نفر وارد خانههاي محل ميشود و با چوب و ترکهاي که در دست دارد، ضربهاي به ساکنان خانه ميزند. مازندرانيها آمدن لال را به خانه و کاشانه خود به فال نيک ميگيرند و باور دارند که «لال»هر کس را بزند تا سال ديگر مريض نميشود. به گفته دکتر روح الاميني در ادبـيات قرنهاي چهارم و پنجم، نمونههاي زيادي را ميتوان يافت که نشان از بودن تيرماه در فصل خزان دارند. استاد دکتر صادق کيا نيز درباره محاسبه ماه هاي سال بر پايه گاهشماري فرس قديم در مازندران ( تبرستان ) مينويسد :«اکنون نوروز آنان (مازندرانيها) در نيمه دوم " اونه ماه " (آبان ماه)، و تيرماه آنان در پايـيز است تيرگان را در پايـيز جشن ميگيرند.
|
|